De Brandmelder

De brandmelders zijn in 1927 ontworpen in de Amsterdamse School-stijl door architect P.L. Marnette in opdracht van de dienst Publieke Werken. Ze werden gegoten door ijzergieterij

J. Zimmer in Amsterdam en wegen meer dan 200 kg. De benaming Rode Wachter dankt de paal aan het gestileerde mannetje wat er in te zien is als je goed kijkt. De brandpalen zijn vanaf de jaren zestig buiten gebruik geraakt. Het is niet bekend wanneer precies de laatste buiten dienst is gesteld.

De rode brandmelders sierden van 1927 tot begin jaren 70 het Amsterdamse straatbeeld. De melder stond niet alleen door de hele stad verspreid, maar hing ook in allerlei openbare ruimtes. Het ontwerp is van architect Pieter Lucas Marnette en de melder werd gemaakt bij ijzergieterij Joh. Zimmer en Zonen. Men moest het ruitje breken en de knop indrukken, waarna het bovenste luikje open ging en de brand telefonisch aan de centrale kon worden gemeld. Een bemanningslid van de uitgerukte autospuit werd naar de bewuste brandmelder gestuurd voor het doorgeven van een zogenaamd ´NADER BERICHT´ aan de centrale. Hij kon daartoe de brandmelder in zijn geheel openen, waarna ook een seinsleutel zichtbaar werd. Met deze sleutel moest hij kort en krachtig de aard van de brand aan de centrale melden, b.v. ´kleine brand Torenstraat 16´ Dit bericht werd aan de andere kant in punten en strepen met een morseontvanger vastgelegd, waarbij automatisch een tijdstempel werd afgedrukt. Een toelichting kon daarna telefonisch worden gegeven. Alle Amsterdamse brandweerlieden hadden daartoe een telegrafiecursus gevolgd. De ontelbare malen dat een brandmelder uit baldadigheid werd misbruikt was een bron van ergernis. Men heeft dat in de loop van de tijd getracht te voorkomen door de knop te wijzigen in een draaischijf, welke een luide claxon ten gehore bracht. Begin jaren 70 zijn de brandmelders in langzaam tempo verwijderd. Dat daarvóór al veel daarvan waren vernield en half gesloopt laten de vele foto´s zien die zijn opgenomen in het ´700 CENTENBOEK´, uitgegeven door de gemeentegiro ter gelegenheid van het 700 jarig bestaan van de stad Amsterdam. Gelukkig zijn her en der nog gave exemplaren van dit stukje Amsterdamse geschiedenis bewaard gebleven.

De brandmelder bij het brandweermuseum. Deze melder stond altijd op het Haarlemmerplein in Amsterdam.

De brandmelder nog bij de vorige eigenaar in de tuin.

Brandmelder uit een bank gebouw in Amsterdam.